
4857 sayılı İş Kanunu, belirli şartları taşıyan işçilere "iş güvencesi" sağlar. Buna göre işveren, iş sözleşmesini ancak geçerli bir sebebe dayanarak feshedebilir. Geçerli sebep olmadan yapılan fesihlere karşı işçinin başvurabileceği yol işe iade talebidir.
İş güvencesinden kimler yararlanır?
İş Kanunu'nun 18. maddesine göre iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmek için kural olarak şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması,
- İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması,
- Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması,
- İşçinin işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili konumunda olmaması.
Önce arabuluculuk: dava şartı
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca işe iade talebiyle dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabuluculuk bürosuna başvurmalıdır.
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa
Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sona ererse, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Bu sürelerin kaçırılması, işe iade hakkının kaybedilmesi sonucunu doğurabilir.
Geçerli sebep ne demektir?
Geçerli sebep; işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanabilir. İşveren, fesih sebebini yazılı ve açık şekilde bildirmek zorundadır. Davranış veya verimle ilgili sebeplerle yapılan fesihlerde, işçinin savunmasının alınması da aranır. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir.
Mahkeme feshi geçersiz bulursa
Mahkeme veya arabuluculuk sonucunda feshin geçersizliği tespit edilirse:
- İşçi, kesinleşme tarihinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır.
- İşveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, kanunda belirtilen aralıkta işe başlatmama tazminatı ödemekle yükümlü olur.
- İşçiye, çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir.
İşe iade talebinde bulunmak, kıdem ve ihbar tazminatı gibi diğer işçilik alacaklarının ayrıca değerlendirilmesine engel değildir. Her talebin şartları ve süreleri ayrı ayrı incelenmelidir.
Sonuç
İşe iade süreci, kısa ve hak düşürücü sürelere bağlıdır. Fesih bildirimi alındıktan sonra bir aylık arabuluculuk başvuru süresinin takip edilmesi ve fesih yazısındaki gerekçenin dikkatle incelenmesi, sürecin sağlıklı yürütülmesi için ilk adımdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.



